Naegels, Tom:
Los. Roman. - Meulenhoff/Manteau, 2005. - 183 p.
ISBN 90-8542-008-3
2005 was het jaar van Tom Naegels. Zijn roman Los was niet weg te slaan uit de actualiteit, recensenten roemden het boek omwille van de literaire kwaliteiten, anderen omwille van de frisse aanpak van de thematiek.
Laten we beginnen bij de thema´s. Tom Naegels is opgegroeid in Antwerpen en, als zovele jonge linkse intellectuelen, stelt hij zich vragen bij de samenlevingsproblemen. Zijn Antwerpenaars echt zo verzuurd en zo racistisch als de rest van Vlaanderen denkt? En zijn ´al die allochtonen´ echt zoals ze afgeschilderd worden? Naegels gaat op onderzoek uit en schrijft een kritisch verslag neer. Het moet gezegd, hij is genuanceerd, onderwerpt ook zichzelf aan een kritisch onderzoek en vraagt zich geregeld af: ´Ben ik nu racistisch´? Hij spot met zichzelf en met goedbedoelende jonge linkse vrouwen; hij geeft de verwarring toe die hem overvalt als hij een keurige Vlaams Blok-militant ontmoet. Wat mij ontbrak, was een moedige diepgaande analyse van het probleem. Naegels blijft veilig binnen de beschrijvingen van voor en tegen, van enkele overwegingen en gewetensvragen waarvan je weet: die zullen wel goed vallen. Misschien oordeel ik te zeer als ´Antwerpenaar´, maar ik bleef vooral wachten tot Naegels iets écht nieuws zou presenteren.
Om niet in de val te trappen van ´alweer een boek over migranten´ vervlecht Naegels een tweede verhaal in zijn boek, de strijd van zijn grootvader om euthanasie te mogen plegen. De bureaucratische tredmolen die je moet overwinnen om euthanasie te mogen plegen is inderdaad hallucinant, de vertwijfelde reacties van familiegenoten die het grootvader gunnen, maar tegelijkertijd met onverwachte gewetensproblemen kampen, worden raak beschreven.
Los is een humoristische roman. Dit verhindert dat het boek ergens zwaar wordt. Je vliegt door de 180 pagina´s tellende roman. Wat blijft ervan hangen? Dat het allemaal zo simpel niet is. Dat Los samenlevingsproblemen humoristisch en raak typeert, maar veilig aan de oppervlakte blijft. Uiteraard moet literatuur geen oplossingen aanbieden. Maar graven mag. (IP)